Agentura ochrany přírody a krajiny České republiky www.nature.cz
Česká informační agentura životního prostředí (CENIA) www.cenia.cz
Česká geologická služba www.geology.cz
Česká inspekce životního prostředí www.cizp.cz
Český hydrometeorologický ústav portal.chmi.cz
Správa jeskyní České republiky www.jeskynecr.cz
Správa Krkonošského národního parku www.krnap.cz
Správa Národního parku a chráněné krajinné oblasti Šumava www.npsumava.cz
Správa Národního parku České Švýcarsko www.npcs.cz
Správa Národního parku Podyjí www.nppodyji.cz
Státní fond životního prostředí České republiky www.sfzp.cz
Výzkumný ústav vodohospodářský T. G. Masaryka www.vuv.cz
Výzkumný ústav Silva Taroucy pro krajinu a okrasné zahradnictví, v.v.i. www.vukoz.cz

Jaskynie Sloupsko-Szoszówskie

Charakterystyka

Morawski Kras

jest największym i najciekawszym obszarem krasowym w Republice Czeskiej. Leży na północ od Brna i z powierzchnią 94 km2 dewońskich wapieni (szerokość 3-5 km, długość 25 km) jest częścią Wyżyny Drahańskiej. Samodzielne hydrograficzne części dzielą go na część północną: system Punkvy, centralną: system potoku Křtinský i Jedovnický potok, oraz część południową: system Říčki.

Jaskinie Sloupsko–Szoszówskie

  • leżą na północnym skraju Morawskiego Krasu obok miasteczka Sloup;
  • są dwupiętrowym ponorowym systemem jaskiniowym wytworzonym w wyniku działania erozyjnego Sloupskiego potoku. Część najdłuższego systemu jaskiniowego w RC – Jaskini amatorskiej;
  • część sloupska „Stare skały i jaskinia Nicová" – znane od dawna, Jaskinia Elzy odkryta w 1879 roku, część szoszówska odkryta w latach 1889-1914;
  • całkowita długość wszystkich znanych korytarzy wynosi 4200 metrów;
  • Udostępniona do zwiedzania od 1881 roku, aktualna długość udostępnionej do zwiedzania trasy wynosi 1760 metrów;
  • czas trwania zwiedzania: 70 minut trasa krótka, 110 minut trasa długa, 70 minut historyczna i 180 minut trasa doznaniowa;
  • temperatura powietrza wynosi 7–8 °C, wilgotność 99 %;
  • stanowisko paleontologiczne i archeologiczne o znaczeniu światowym.

Paleontologia

Jaskinie Sloupsko–Szoszówskie są cennym stanowiskiem paleontologicznym. Wolnodostępne jaskinie zapewniały w plejstocenie schronienie i zimowisko dziś już wymarłym gatunkom ssaków. Był to przede wszystkim niedźwiedź jaskiniowy. W sedymentach Jaskiń Sloupsko–Szoszówskich zachowała się ogromna ilość pozostałości szkieletów tego zwierzęcia. Już w minionym stuleciu tu prowadzili badania paleontologiczne wybitni badacze, np Dr Jindřich Wankel, czy też Dr Martin Kříž, a później np. Jan Knies. Wynik ich pracy możemy dziś zobaczyć w Morawskim Muzeum Ziemskim w Brnie, lub w Muzeum Ziemskim w Wiedniu, gdzie jest wiele kompletnych szkieletów niedźwiedzia jaskiniowego. Tylko w ramach badań Dr Jindřicha Wankela wykopano ponad 300 czaszek. Najbogatszym znaleziskiem jest Gotycki korytarz w Sloupskiej części, ale pozostałości szkieletów można znaleźć w sedymentach całego kompleksu Jaskiń Sloupsko–Szoszówskich. Do następnych przedstawicieli fauny plejstocenu, które odkryto w Starych skałach, należy lew jaskiniowy, hiena jaskiniowa, rosomak, wilk, itd. Obecnie prowadzi badania paleontologiczne na terenie Morawskiego Krasu Instytut Anthropos Morawskiego Muzeum Ziemskiego w Brnie.

Archeologia – jaskinia Szopa

Potężne portale wejść do jaskiń były na całym świecie wykorzystywane przez człowieka jako schronienie. Na terenie Morawskiego Krasu istnieje kilka takich jaskiń. Najcenniejszą z nich jest tunelowa ruina jaskiniowa – Szopa. Rozległe badania archeologiczne przeprowadzał tu już w minionym wieku Dr Martin Kříž. Do dziś odkryto aż 15 metrów warstw kulturowych sedymentu i w ten sposób powstał unikatowy archeologiczny profil, gdzie odkryto szczątki człowieka i ślady jego działalności w kilku odcinkach czasowych. Najstarszym dowodem są kamienne narzędzia, których wiek szacuje się w przybliżeniu na 120 000 lat. Później Szopa była wykorzystywana przez człowieka w różnych fazach klimatycznych. W warstwie pochodzącej w przybliżeniu sprzed 50 000 lat znaleziono w dużej ilości kamienne narzędzia i kości zwierzęce oraz szczątki szkieletów neandertalczyka. Chodzi o części górnej szczęki i czaszki niedojrzałego osobnika. Po odejściu neandertalczyków Szopę zamieszkiwał wielokrotnie człowiek współczesny w okresie późnego paleolitu. Byli to łowcy mamutów przed 22 000 lat i łowcy reniferów i koni z okresu między 13 000 i 10 000 lat. Nawet w epoce brązu Szopa nie była opuszczona. W sedymentach znaleziono brązowe przedmioty datowane na IX-X wiek p.n.e.

Jaskinia Szopa została częściowo uszkodzona podczas II wojny światowej w wyniku założenia niemieckiej wytwórni silników lotniczych. Jednak cenne profile po wojnie udało się odnowić. Jaskinia Szopa (Kůlna) należy do najcenniejszych stanowisk archeologicznych na świecie.