Agentura ochrany přírody a krajiny České republiky www.nature.cz
Česká informační agentura životního prostředí (CENIA) www.cenia.cz
Česká geologická služba www.geology.cz
Česká inspekce životního prostředí www.cizp.cz
Český hydrometeorologický ústav portal.chmi.cz
Správa jeskyní České republiky www.jeskynecr.cz
Správa Krkonošského národního parku www.krnap.cz
Správa Národního parku a chráněné krajinné oblasti Šumava www.npsumava.cz
Správa Národního parku České Švýcarsko www.npcs.cz
Správa Národního parku Podyjí www.nppodyji.cz
Státní fond životního prostředí České republiky www.sfzp.cz
Výzkumný ústav vodohospodářský T. G. Masaryka www.vuv.cz
Výzkumný ústav Silva Taroucy pro krajinu a okrasné zahradnictví, v.v.i. www.vukoz.cz

Jaskinie Mladeczskie

Charakterystyka

Kras Mladecki

tworzą izolowane wysepki wapieni dewońskich, występujące z niekrasowych skał na północnym skraju Wyżyny Bouzowskiej i z młodych sedymentów doliny rzeki Moravy w Kotlinie Górnomorawskiej, w szerszej okolicy miejscowości Mladeč na zachód od miasta Litovel. Pod powierzchnią wzgórz Třesín (345 m n. p. m.), Skalka (335 m n. p. m.) i innych, wody pradawnych cieków wytworzyły szereg jaskiń, z których największy jest system jaskiń Mladeckich, nazywany kiedyś też Bočkova díra lub Fürst Johanns Höhle.

Jaskinie Mladeckie

  • przechodzą przez wzgórze Třesín (345 m n.p.m.) przy zachodnim skraju miejscowości Mladeč i są największym systemem jaskiniowym Krasu Mladeckiego;
  • tworzą przeważnie horyzontalny, bardzo złożony labirynt korytarzy, sal i wysokich kominów z interesującym modelowaniem ścian i stropów, ze zdobieniami naciekowymi i licznymi zawaliskami z głazów, kilkoma stromymi korytarzami sięgają aż pod poziom wody podziemnej;
  • należą do stanowisk archeologicznych o znaczeniu światowym, są prawdopodobnie najstarszym, największym i najdalej na północ położonym siedliskiem człowieka kromaniońskiego w Europie, który tu żył już ponad 31 tysięcy lat temu;
  • mają w sumie 1 250 metrów korytarzy z różnicą wysokości 30 metrów;
  • zostały ponownie odkryte po pradawnym zawaleniu wejścia około 1826 roku podczas łamania kamienia, od przełomu XIX i XX wieku są dostępne do zwiedzania a od 1911 roku oświetlone elektrycznie;
  • trasa zwiedzania ma długość 380 metrów z małą ekspozycją archeologiczną; zwiedzanie trwa ok. 40 minut;
  • Temperatura powietrza wynosi 8 °C, średnia wilgotność względna 95 %.

SPECYFIKA

Z pomieszczeń wejściowych jaskini i z okolicznych, dziś już zniszczonych grot, pochodzą cenne znaleziska archeologiczne. Dowodzą tego, że Třesín był zamieszkały przez ludzi już od wczesnej epoki kamiennej (paleolitu). Do znalezisk pozostałości najstarszych mieszkańców należy szereg czaszek i wiele części szkieletów mężczyzn, kobiet i dzieci kromaniońskiego typu, którzy ewidentnie byli kanibalami. Do nich należały też kamienne i kościane narzędzia, broń i ozdoby kultury oryniackiej. Wykopano tu też znaczną ilość kości dziś już wymarłych gatunków kręgowców: mamuta, bobra, konia, lisa, lwa jaskiniowego, hieny, niedźwiedzia jaskiniowego, jelenia, renifera, bizona, tura i innych. Najwięcej znalezisk jest z wejściowej Sali martwych, gdzie są do dziś zachowane oryginalne prehistoryczne ogniska. Z osadnictwa powierzchniowego pochodzą znaleziska z późnej epoki kamiennej (neolitu), wczesnej epoki brązu (kultura unietycka), z kultur łużycko-śląskiej i słowiańskiej, kiedy na Plavatisku nad jaskinią stało grodzisko, a później prawdopodobnie też twierdza. Ze średniowiecza pochodzą groby wojenne lub epidemiczne, ucięte czaszki jeńców lub przestępców, przedmioty żelazne, posążek jeźdźca i inne znaleziska. Według legendy jaskinie w tamtych czasach służyły też rozbójnikom, którzy w nich żywcem grzebali swoje ofiary. Według źródeł historycznych Třesín, leżący na szlaku handlowym z Czech do Ołomuńca, był w średniowieczu rzeczywiście najniebezpieczniejszym miejscem, gdzie powozy były często napadane, a ich właściciele zabici lub porwani.

W 2005 roku czasopismo Nature opublikowało artykuł o przeprowadzonym ponownym badaniu wieku znalezisk szkieletów z Jaskini Mladeckiej. W epoce lodowcowej żyli krępi neandertalczycy, którzy fizycznie spotkali się ze szczupłymi ludźmi (homo sapiens sapiens, człowiek rozumny), którzy przyszli z innych terenów. Po okresie współżycia, który trwał kilka tysięcy lat, neandertalczycy w niewyjaśnionych okolicznościach wymarli. Najstarsze ludzkie kości człowieka współczesnego w Europie pochodzą z Jaskiń Mladeckich z okresu sprzed 31 tysięcy lat. Datowane kości zostały odkryte już w XIX wieku, chodzi o górną szczękę, zęby i czaszkę kobiety, które zostały zachowane w muzeum wiedeńskim i teraz na nich potwierdzono ich wiek. To odkrycie pomoże wyjaśnić, kiedy dokładnie przyszli do Europy ludzie z Afryki. Te pozostałości należą do najstarszych znanych śladów człowieka współczesnego w Europie.